دوره و شماره: دوره 11، شماره 1، فروردین 1404 
مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اعتبارسنجی نسخه فارسی پرسشنامه واکنش وزوز در ارزیابی پریشانی روانی بیماران دچار وزوز گوش

صفحه 1-12

https://doi.org/10.22055/jacp.2025.47974.1417

حسین سلیمانی، علی مرعشی

چکیده وزوز پدیده‌ای ذهنی است که در بیشتر مواقع با علائم پریشانی روانی از جمله اضطراب و افسردگی همراه است و بر خواب، تمرکز و انجام فعالیت‌های عادی زندگی روزمره تأثیر می‌گذارد. استفاده از پرسشنامه‌ها و مقیاس‌های وزوز در اندازه‌گیری ناتوانی، معلولیت و پریشانی روانی بیماران مبتلا سودمند است. این مطالعه با هدف ترجمه و اعتبارسنجی نسخه فارسی پرسشنامه واکنش وزوز و ارزیابی پریشانی روانی بیماران دچار وزوز گوش ویلسون و همکاران (TRQ، 1991) صورت گرفت. پس از ترجمه نسخه اصلی پرسشنامه واکنش وزوز به زبان فارسی این پرسشنامه در اختیار 149 فرد دچار وزوز گوش مراجعه‌کننده به دفاتر ارزیابی شنوایی منتخب شهرستان اهواز در سال 1402 به منظور سنجش روایی سازه از نوع همگرا، ثبات درونی و پایایی آزمون-بازآزمون قرار گرفت. نتایج نشان داد این ابزار از روایی صوری و روایی سازه همگرا بسیار خوبی برخوردار است. همچنین ثبات درونی آن مطلوب و پایایی آزمون-بازآمون این نمایه بسیار عالی است. از این پرسشنامه می‌توان برای مستندسازی تغییرات ایجاد شده در شدت علائم پس از درمان و انجام مداخلات لازم و نیز بررسی اثرات رفتاری، عاطفی و اجتماعی وزوز گوش بر کیفیت زندگی و پریشانی روانی فرد مبتلا استفاده نمود.

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افسردگی، کمال گرایی و سطح گلوکز خون بیماران دیابتی نوع دو مبتلا به آنهدونیا روانی و فیزیکی

صفحه 13-23

https://doi.org/10.22055/jacp.2025.48015.1419

سید مجتبی عقیلی، فائزه خوشبخت

چکیده هدف: این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افسردگی، کمال گرایی و سطح گلوکز خون بیماران دیابتی نوع دو مبتلا به آنهدونیا روانی و فیزیکی انجام شد.
مواد و روش‌ها: تحقیق حاضر نیمه‌آزمایشی و به شیوه پیش‌آزمون_ پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش را بیماران دیابتی نوع دو مبتلا به آنهدونیا روانی_ فیزیکی مراجعه کننده به کلینیک دیابت و درمان زخم تلما شهر گرگان در سال 1403 تشکیل دادند و 30 بیمار به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به صورت غیر تصادفی در دو گروه آزمایشی و کنترل (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه‌های افسردگی بک (1986)، کمال‌گرایی هیل و همکاران (2004)، فقدان لذت اسنیت و همیلتون (1999) و گلیکومتر جهت سنجش سطح گلوکز خون بود. گروه آزمایش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد را در 8 جلسه60 دقیقه ای دریافت کرد، اما گروه گواه تا پایان پژوهش هیچ مداخله روانشناختی دریافت نکردند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد منجر به کاهش افسردگی، کمال‌گرایی و سطح گلوکزخون بیماران دیابتی نوع دو مبتلا به آنهدونیا روانی_فیزیکی شده است (05/0>P).
نتیجه‌گیری: بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد منجر به کاهش افسردگی، کمال‌گرایی و سطح گلوکز خون بیماران دیابتی نوع دو مبتلا به آنهدونیا روانی_فیزیکی می‌شود.

مقاله پژوهشی روانشناسی

نقش طلاق عاطفی والدین در پیش بینی اختلالات رفتاری ، اضطراب و فرسودگی تحصیلی فرزندان

صفحه 24-35

https://doi.org/10.22055/jacp.2025.47937.1414

فاطمه توکلی پور، فریبا تابع بردبار

چکیده چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش طلاق عاطفی والدین در پیش بینی اختلالات رفتاری، اضطراب و فرسودگی تحصیلی فرزندان انجام گرفت. طرح پژوهش از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم مدارس ناحیه 4 شهر شیراز که در سال تحصیلی 1400-1401 مشغول به تحصیل بودند. جامعه پژوهش شامل13200 نفر و نمونه پژوهش با توجه به جدول مورگان شامل تعداد 375 نفرکه با روش نمونه گیری خوشه‎ای از دو مدرسه متوسطه دوم دخترانه ناحیه 4 شهر شیراز انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری پژوهش شامل پرسشنامه طلاق عاطفی گاتمن (2008)، پرسش نامه مشکلات رفتاری کودکان-نوجوانان کوای و پترسون (1987)، پرسش نامه مقیاس اضطراب بک (1988) وپرسش نامه مقیاس فرسودگی تحصیلی پرسش نامه برسو، سالانووا و اسچفلی (1997) بودند. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از دو شیوه آمار استنباطی و آمار توصیفی استفاده شد که بخش توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و در بخش استنباطی ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به شیوه همرمان استفاده شد. نتایج رگرسیون چندگانه به شیوه همزمان نشان داد که طلاق عاطفی والدین به صورت مثبت و معناداری قادر به پیش بینی اختلال سلوک فرزندان بوده است. همچنین طلاق عاطفی والدین به صورت مثبت و معناداری قادر به پیش بینی اضطراب بود و در نهایت طلاق عاطفی والدین به صورت مثبت و معناداری قادر به پیش بینی فرسودگی تحصیلی بود.

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

مقایسه ی اثربخشی درمان دارویی و درمان گروهی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی و کاهش استرس ادراک شده بیماران مبتلا به آریتمی قلبی

صفحه 36-46

https://doi.org/10.22055/jacp.2025.48821.1447

الهه اسکندری، محمد بویری زادگانی

چکیده هدف: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و با هدف مقایسه ی اثربخشی درمان دارویی و درمان گروهی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی و کاهش استرس ادراک شده بیماران مبتلا به آریتمی قلبی انجام گرفت.

روش: جامعه آماری پژوهش شامل کلیه ی افراد مراجعه کننده به مراکز تخصصی و درمانی قلب و عروق شهر اهواز در سال 1403 بودند که از میان آن‌ها ۴۵ نفر داوطلب به روش نمونه گیری تصادفی در ۳ گروه که ۲گروه آزمایش(هر گروه ۱۵ نفر) و یک گروه کنترل(۱۵ نفر) گمارده شدند. طرح پژوهش نیمه آزمایشی شامل پیش آزمون، پس آزمون با وجود گروه گواه بود. داده‌های بدست آمده با تحلیل کوواریانس چند متغیر(مانکوا) و تحلیل کوواریانس تک متغیر(آنکوا) از طریق نرم افزار آماری SPSS24 تجزیه و تحلیل شدند.

یافته ها: نتایج نشان داد که هر دو درمان بر میزان استرس ادراک شده و سطح کیفیت زندگی افراد دارای آریتمی قلبی موثر بوده‌اند(05/0P<). از طرفی، درمان گروهی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش استرس ادراک شده و بهبود کیفیت زندگی افراد دارای آریتمی قلبی نسبت به دارو درمانی اثربخشی بیشتری داشته است(05/0P<).

نتیجه‌گیری: براساس نتایج پژوهش مداخله گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی می‌تواند بر بهبود استرس ادراک شده و کیفیت زندگی افراد دارای آریتمی قلبی کارآمدتر باشد؛ بنابراین توصیه می‌شود که روان‌درمانگران و متخصصان قلب در راستای بهبود میزان استرس ادراک شده و سطح کیفیت زندگی افراد مبتلا به آریتمی قلبی در کنار سایر مداخلات درمانی از این درمان استفاده کنند.

مروری روانشناسی بالینی

دسته‌بندی از مطالعات اثربخش بر علایم روان‌تنی: مرور سیستماتیک شواهد پژوهشی طی سه دهه اخیر

صفحه 47-62

https://doi.org/10.22055/jacp.2025.47854.1412

دنیا کیا لاشکی، مهدی اکبری

چکیده زمینه و هدف: انواع مختلف روان‌درمانی‌ها، یکی از گزینه‌های درمان غیر دارویی اختلال‌های مرتبط با علائم روان‌تنی محسوب می‌شود، اما نتایج مطالعات مختلف اثربخش بر انواع روان‌تنی یکدست و عاری از ضدونقیض نیست. پژوهش حاضر با هدف مرور سیستماتیک اثربخشی انواع متغیرهای مستقل (رویکردهای انواع مطالعات اثربخش) بر کاهش علایم روان‌تنی صورت پذیرفته است.
روش پژوهش: روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع مروری می‌باشد. بر همین اساس، شواهد پژوهشی داخلی و خارجی با عنوان اثربخشی روش ذهن آگاهی بر علایم روان‌تنی بین سال‌های 2008 تا 2024 بررسی شد. درنهایت اطلاعات 41 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها می‌توان دسته‌بندی زیر را از دسته‌بندی نوع متغیرهای مستقل موثر (رویکردهای انواع مطالعات اثربخش) بر علایم روان‌تنی ارایه داد: دسته اول «توانبخشی شناختی-رفتاری» شامل روش‌های رفتاردرمانی و شناختی، نوروفیدبک، خانواده درمانی سیستمی و مدیریت شناختی رفتاری استرس و طرحواره درمانی، دسته دوم «توانبخشی ناخودآگاه» شامل روش‌های روان‌درمانی پویشی کوتاه مدت فشرده و روانکاوی و دسته سوم «توانبخشی وجودی» شامل روان درمانی موج سوم چون اکت و ذهن‌آگاهی بوده است که بر کاهش علایم روان‌تنی موثر بوده‌اند.
نتیجه گیری: اختلالات روان‌تنی گروه وسیعی از بیماری ها هستند که نشانه ها و علائم جسمی، مولفه اصلی آنهارا تشکیل می دهند. روش‌های روان درمانی متفاوت بر کاهش علایم روان‌تنی تاثیر داشته است که می توان دسته بندی سه گانه «توانبخشی شناختی-رفتاری»، «توانبخشی ناخودآگاه»، «توانبخشی وجودی» را از انواع روان درمانی موثر بر علایم روان‌تنی ارایه داد.
روش‌های روان درمانی دسته اول شامل روش‌های رفتاردرمانی و شناختی، نوروفیدبک و ... روش های دسته دوم شامل روش‌های روان درمانی پویشی کوتاه مدت فشرده و... و روش های دسته سوم شامل: روان درمانی موج سوم چون اکت و ذهن‌آگاهی است. به روان‌‌درمانگران توصیه می‌شود که برای شکایات دردهای عضلانی بیماران روان‌تنی از «توانبخشی شناختی-رفتاری» و علائم نورولوژیک روان‌تنی از «توانبخشی ناخودآگاه» و برای کاهش استرس در بیماران مبتلا به اختلال درد غیرقابل توجیه از نظر پزشکی از «توانبخشی وجودی» استفاده کنند.

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اثربخشی ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی و نشخوار فکری همسران جانباز با اختلال افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره شاهد در جنوب خوزستان

صفحه 63-72

https://doi.org/10.22055/jacp.2025.48532.1432

فرازمند کلانتری، زیور باقرزاده

چکیده هدف پژوهش تعیین اثربخشی ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی و نشخوار فکری همسران جانباز با اختلال افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره شاهد در جنوب خوزستان بوده است. طرح تحقیق به صورت نیمه آزمایشی با پیش آزمون – پس آزمون با دو گروه آزمایش و کنترل بود که به صورت در دسترس انتخاب شدند؛ و از آنجا که جامعه آماری شامل همسران جانباز با اختلال افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره شاهد در جنوب خوزستان بود از بین آنها 30 نفر به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل(15 نفر آزمایش و 15 نفر گروه کنترل) گمارده شدند و آزمودنی‌های گروه آزمایش تحت آموزش به روش ذهن آگاهی قرار گرفتند. ابزارهای اندازه‌گیری مقیاس کیفیت زندگی واروشربون(1992) و نشخوار فکری نولن – هوکسما و مورو (1991) مورد استفاده قرار گرفت. معیارهای ورود همسران جانبازان با اختلال افسردگی و رضایت آگاهانه برای شرکت در پژوهش، معیارهای خروج: انصراف از ادامه همکاری، داشتن بیش از 2 جلسه غیبت در جلسات آموزشی که نتایج را تحت تاثیر قرار می‌دهد، ابتلا به بیماری‌های همه گیر در طی جلسات. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش آماری تحلیل کوواریانس و نرم افزار 26spss استفاده شد. یافته ها نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین میانگین‌های پس‌آزمون کیفیت زندگی و نشخوار فکری دو گروه آزمایش و کنترل مشاهد شد و گروه آزمایش بیشترین میانگین را به خود اختصاص داده بود (p<0/05). ). به عبارت دیگر می توان گفت که آموزش ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی و نشخوار فکری همسران جانباز با اختلال افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره شاهد در جنوب خوزستان به طور معنی داری موثر است..