دوره و شماره: دوره 10، شماره 4، زمستان 1403 
مقاله پژوهشی

رابطه طرحواره های ناسازگار و احساس تنهایی با انزوای دختران دارای اختلال بدشکلی

صفحه 1-14

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47561.1399

فاطمه فلاح، زهره منصوری، لیلا زمانی کوخالو

چکیده هدف از این پژوهش پیش‌بینی انزوای دختران دارای اختلال بدشکلی بر اساس طرحواره‌های ناسازگار و احساس تنهایی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش‌شناسی توصیفی و با روش همبستگی (پیش‌بین) بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دختران دارای اختلال بدشکلی مشغول به تحصیل در دانشگاه تهران مرکزی بود؛ که بر اساس فرمول گرین (1991) تعداد 210 نفر به‌عنوان نمونه به روش دردسترس انتخاب شد. افراد نمونه به پرسشنامه‌های نگرانی از تصویر بدنی (لیتلتون و همکاران، 2005)؛ انزواطلبی (راسل، پپلا و کورتونا، 1978)؛ طرحواره یانگ (فرم کوتاه)؛ احساس تنهایی (SELSA-S) (دی ماتسو، برانن و بست، 2004)، پاسخ دادند. داده‌های حاصله به‌منظور تحلیل به روش رگرسیون و همبستگی پیرسون وارد نرم‌افزار SPSS24 شد. نتایج پژوهش نشان داد مؤلفه‌های احساس تنهایی شامل تنهایی رمانتیک (14/0)، تنهایی خانوادگی (23/0)، تنهایی اجتماعی (13/0) و طرحواره‌های ناسازگار رهاشدگی بی‌ثباتی (28/0)، انزوای اجتماعی بیگانگی (25/0)، شرم (12/0)، شکست (17/0) و بازداری هیجانی (15/0) قادر به پیش­بینی انزوای دختران دارای اختلال بدشکلی می­باشد. بین محرومیت هیجانی (23/0r=)، رهاشدگی بی‌ثباتی (33/0r=)، انزوای اجتماعی بیگانگی (38/0r=)، شرم (27/0r=)، شکست (24/0r=)، اطاعت (18/0r=)، بازداری هیجانی (31/0r=)، معیارهای سرسختانه (14/0r=)، خویشتن‌داری خود انضباطی ناکافی (16/0r=)؛ همچنین بین تنهایی رمانتیک (29/0=r)،‌ تنهایی خانوادگی (37/0=r)، تنهایی اجتماعی (32/0=r) و نمره کل احساس تنهایی (52/0=r) با انزوای دختران دارای اختلال بدشکلی همبستگی مثبت معنی‌دار وجود دارد (05/0p>). نتایج پژوهش نشان داد که طرحواره‌های ناسازگار و احساس تنهایی توانایی پیش‌بینی انزوای دختران دارای اختلال بد شکلی را دارند.

مقاله پژوهشی روانشناسی

اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر انعطاف‌پذیری شناختی، نشخوارفکری و اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم دارای افت تحصیلی

صفحه 15-28

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.48188.1422

شیرین رضایی میرقائد، احمد امانی

چکیده درمان مبتنی بر پذیرش وتعهد (ACT) یکی از درمان‌های نوظهور موج سومی است که به جای تغییر افکار برکاهش نفوذ فکر بر رفتار و عملکرد فرد و همچنین افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی متمرکز است. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر انعطاف‌پذیری روانشناختی و نشخوارفکری و اهمال‌کاری تحصیلی در دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم دارای افت تحصیلی شهرستان اندیمشک انجام شد. این پژوهش با روش نیمه آزمایشی و طرح پیش‌آزمون پس آزمون با گروه کنترل، با جامعه آماری کلیه دانش‌آموزان دارای افت تحصیلی شهرستان اندیمشک انجام شد. به این صورت که از بین نواحی آموزش و پرورش این شهر یک ناحیه به صورت تصادفی انتخاب و از این ناحیه سه مدرسه و از این مدارس پنج کلاس به صورت تصادفی انتخاب و تعداد 30 دانش‌آموز به صورت هدفمند در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش عبارت بودند از پرسشنامه انعطاف‌پذیری روانشناختی، پرسشنامه نشخوار فکری نولن هوکسما و پرسشنامه اهمال‌کاری تحصیلی. داده‌های حاصل از این پژوهش با استفاده از روش اندازه‌گیری مکرر و نرم‌افزار آماری Spss-22 تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افزایش انعطاف‌پذیری روانشناختی و کاهش نشخوار فکری و کاهش اهمال‌کاری تحصیلی در دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم دارای افت تحصیلی اثربخش بود. بر اساس یافته‌ها گروه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌تواند برنامه مداخلاتی کارآمدی برای دانش‌آموزان دارای افت تحصیلی باشد.

تخصصی روانشناسی

اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کیفیت روابط جنسی و ابرازگری هیجانی زنان شاغل قربانی خشونت خانگی شهر خرم‌آباد

صفحه 29-38

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47955.1415

زینب چنگایی، رامین زارع

چکیده هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کیفیت روابط جنسی و ابرازگری هیجانی زنان شاغل قربانی خشونت خانگی شهر خرم‌آباد بود. طرح تحقیق به صورت نیمه آزمایشی با پیش‌آزمون–پس‌آزمون، با دو گروه آزمایش و کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه زنان شاغل قربانی خشونت خانگی شهر خرم‌آباد بود که از بین آنها 30 نفر به صورت در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (15نفر آزمایش و 15نفر گروه کنترل) جایگزین شدند. آزمودنی‌های گروه آزمایش تحت آموزش به روش درمان شناختی رفتاری طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای قرار گرفتند. ابزارهای اندازه‌گیری مقیاس احساس تنهایی راسل و همکاران (1980)، کیفیت روابط جنسی صادقی و همکاران (2011) و ابرازگری هیجانی کینگ و امونز (2005) مورد استفاده قرار گرفت. معیارهای ورود زنان شاغل قربانی خشونت خانگی ساکن شهر خرم آباد،رده سنی 30-50 سال و رضایت آگاهانه برای شرکت در پژوهش، معیارهای خروج : انصراف از ادامه همکاری، داشتن بیش از 2 جلسه غیبت در جلسات آموزشی که نتایج را تحت تأثیر قرار می‌دهد، ابتلا به بیماری‌های همه گیر در طی جلسات. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آماری تحلیل کوواریانس چندمتغیره و یک متغیره و نرم‌افزار 26spss استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین میانگین‌های پس‌آزمون کیفیت روابط جنسی و ابرازگری هیجانی دو گروه آزمایش و کنترل مشاهد شد (p<0.05). به عبارت دیگر می توان گفت درمان شناختی رفتاری بر کیفیت روابط جنسی و ابرازگری هیجانی زنان شاغل قربانی خشونت خانگی شهر خرم‌آباد به طور معنی‌داری مؤثر است. یافته‌های این مطالعه نشان داد با استفاده از درمان شناختی رفتاری می‌توان کیفیت روابط جنسی و ابراز گری هیجانی زنان متأهل قربانی خشونت خانگی را بهبود بخشید، بنابراین به کارگیری این روش‌ها توسط مشاوران و روانشناسان برای این افراد توصیه می‌شود.

مقاله پژوهشی روانشناسی

ارائه مدل ساختاری نقش آسیب‌های دوران کودکی در حفظ ازدواج و خشونت‌های رابطه با میانجیگری ارزش همسری

صفحه 39-52

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47654.1404

سمیرا غلامی، کوروش محمدی، هادی سلیمی

چکیده هدف پژوهش حاضر ارائه مدل ساختاری نقش آسیب‌های دوران کودکی در حفظ ازدواج و خشونت‌های رابطه با میانجی‌گری ارزش همسری بود. جامعه آماری شامل افراد متأهل شهرستان داراب و شیوة نمونه‌گیری به‌صورت در دسترس بود. حجم نمونه 300 نفر بود. طرح پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت بنیادی و از نوع توصیفی- همبستگی بود. جهت جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های: ترومای دوران کودکی (CTQ) ساخته شده توسط برنشتاین و همکاران (1994)، راهبردهای حفظ رابطه (RMS) ساخته شده توسط استافورد و قناری (1991)، تاکتیک‌های حل تعارض (CRT) ساخته شده توسط استراوس و همکاران (1996)، ارزش همسری (VWS) ساخته شده توسط ادلوند و همکاران (2014) استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که بین متغیر آسیب‌های دوران کودکی و حفظ ازدواج در جهت منفی، بین متغیر آسیب‌های دوران کودکی و خشونت‌های رابطه در جهت مثبت، بین متغیر آسیب‌های دوران کودکی و ارزش همسری در جهت منفی، بین متغیر ارزش همسری و حفظ ازدواج در جهت مثبت، بین متغیر ارزش همسری و خشونت‌های رابطه در جهت منفی، بین متغیر آسیب‌های دوران کودکی از طریق متغیر ارزش همسری به‌عنوان میانجی بر حفظ ازدواج به‌صورت منفی، بین متغیر آسیب‌های دوران کودکی از طریق متغیر ارزش همسری به‌عنوان میانجی بر خشونت‌های رابطه به‌صورت مثبت ارتباط وجود داشت. به‌طورکلی می‌توان نتیجه گرفت بین متغیر آسیب‌های دوران کودکی از طریق متغیر ارزش همسری به‌عنوان میانجی بر حفظ ازدواج به‌صورت منفی، بین متغیر آسیب‌های دوران کودکی از طریق متغیر ارزش همسری به‌عنوان میانجی بر خشونت‌های رابطه به‌صورت مثبت ارتباط وجود داشت.

مقاله پژوهشی روانشناسی

طراحی و ارزیابی مدل ساختاری صفات تاریک شخصیت دانشجویان براساس ترومای دوران کودکی و نقش واسطه‌ای طرحواره‌های ناسازگار اولیه

صفحه 53-66

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.48364.1425

سیف الله آقاجانی، شایان نوری لاسکی، ریحانه افخمی، محمد زارعی نوروزی

چکیده تحقیق حاضر با هدف ارزیابی و آزمون مدل ساختاری صفات تاریک شخصیت دانشجویان بر اساس ترومای دوران کودکی و نقش واسطه‌ای طرحواره‌های ناسازگار اولیه انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش انجام نیز توصیفی‌همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را تمام دانشجویان دختر و پسر دانشگاه محقق اردبیلی در سال تحصیلی 1403-1402 تشکیل می‌دادند که از بین آن‌ها تعداد 305 نفر به‌صورت در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌های صفات تاریک شخصیت (SD3)؛ طرحواره‌های ناسازگار اولیه (SQ-SF) و ترومای کودکی (CTQ) بود. برای توصیف یافته‌ها از میانگین و انحراف استاندارد و برای استنباط اطلاعات نیز از آزمون‌های هم‌بستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری به‌کمک نرم‌افزارهای SPSS-27 و AMOS-24 استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که مدل مفهومی پژوهش از برازندگی مطلوبی برخوردار بوده (9/2= χ2/df، 08/0= RMSEA، 06/0= SRMR، 93/0= GFI، 91/0= AGFI، 93/0 = CFI) و ترومای دوران کودکی هم به‌صورت مستقیم (20/0β؛ 01/0>p) و هم به‌صورت غیرمستقیم و از طریق نقش واسطه‌ای طرحواره‌های ناسازگار اولیه بر بروز صفات تاریک شخصیت اثرگذار هستند (31/0β؛ 01/0>p). از این نتایج می‌توان برای طراحی مداخلات درمانی با هدف پیشگیری از بروز پیامدهای آسیب‌زای صفات شخصیتی تاریک استفاده نمود.

مقاله پژوهشی روانشناسی

رابطه عواطف مثبت و منفی تحصیلی با بهزیستی تحصیلی در دانش‌آموزان

صفحه 67-74

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.48436.1428

حسین آرین، سودابه بساک نژاد، علیرضا حاجی یخچالی

چکیده هدف از انجام این تحقیق بررسی تأثیر عواطف مثبت و منفی تحصیلی بر بهزیستی تحصیلی دانش‌آموزان پسر مقطع اول متوسطه فولادشهر بود. تحقیق انجام شده از نظر هدف، کاربردی در روش گردآوری داده‌ها، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه اول در سال تحصیلی ۱۴۰۳ -۱۴۰۲ در شهر فولادشهر بودند. جهت انتخاب نمونه پژوهش، تعداد ۱۳۶ دانش‌آموز پسر متوسطه اول بین سنین ۱۳ تا ۱۶ (میانگین سنی برابر 5/14) به‌صورت تصادفی ساده به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شد و پرسشنامه‌های عواطف مثبت و منفی تحصیلی، و بهزیستی تحصیلی در بین دانش‌آموزان مدرسه توزیع گردید. نتیجه‌ها نشان دادند که ضریب همبستگی پیرسون کل آزمودنی‌ها بین عواطف مثبت تحصیلی با بهزیستی تحصیلی487/0 در سطح 05/0 و عواطف منفی تحصیلی با بهزیستی تحصیلی 280/0-در سطح 01/0 معنی‌دار شد. براساس نتایج حاصل از رگرسیون چندگانه، متغیر عواطف مثبت تحصیلی پیش‌بینی‌کننده بهزیستی تحصیلی است و عواطف منفی تحصیلی در پیش‌بینی بهزیستی تحصیلی نقشی ایفاء نمی‌کند.