دوره و شماره: دوره 10، شماره 3، پاییز 1403 
مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

رابطه تصویر بدن با افسردگی پس از زایمان زنان دارای نخستین بارداری در شهرستان قائمشهر

صفحه 1-8

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47280.1395

مونا رحمانی، ماندانا زعفری، کلثوم اکبرنتاج بیشه

چکیده هدف این پژوهش، بررسی رابطه تصویر بدن با افسردگی پس از زایمان زنان دارای نخستین بارداری در شهرستان قائمشهر بود. روش پژوهش، از نوع توصیفی همبستگی بود. شرکت‌کنندگان پژوهش، 175 نفر از زنان نخست‌زا شهرستان قائمشهر در 3 ماه نخست سال 1403 بودند، که به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده پژوهش، پرسشنامه‌های استاندارد افسردگی پس از زایمان ادینبرگ (EPDS)، تصویر بدنی (BICI) لیتلتون و همکاران (2005) بود. به منظور بررسی فرضیه پژوهش از آزمون همبستگی پیرسون با استفاده از نرم افزار spss نسخه 21 استفاده شد. یافته‌های تحقیق نشان داد ضریب همبستگی بین ترس از تصویر بدن با افسردگی پس از زایمان 0.673 بود. بدین ترتیب آزمون همبستگی نشان داد که بین ترس از تصویر بدن و افسردگی پس از زایمان در نمونه‌های موردمطالعه رابطه مثبت و معنی‌داری وجود دارد. نتیجه گیری: به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که با افزایش ترس از تصویر بدن، میزان افسردگی پس از زایمان نیز افزایش می‌یابد. 

تخصصی روانشناسی بالینی

تجربه زیسته مادران دارای کودک مبتلا به بیش‌فعالی بهبودیافته (یک مطالعه موردی)

صفحه 9-20

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47547.1398

اقبال زارعی، عارفه سلیمانیان، سمیرا نادرزاده

چکیده پژوهش حاضر به‌منظور درک تجربه زیسته مادران کودکان مبتلا به بیش‌فعالی بهبودیافته انجام‌شده است. این پژوهش یک موردپژوهی کیفی از نوع پدیدارشناسی است ازآنجاکه هدف این تحقیق بررسی تجربه زیسته مشارکت‌کننده بود، از طرح پدیدارشناسی استفاده شد. مشارکت‌کننده با استفاده از روش نمونه‌گیری مبتنی بر هدف انتخاب شد. وی ۳۵ ساله و دارای فرزند مبتلا به بیش‌فعالی است. روش جمع‌آوری داده‌های مصاحبه نیمه ساختاریافته و عمقی بود و اطلاعات آن ثبت شد. جهت تحلیل داده‌ها از روش پدیدارشناسی تفسیری (IPA) استفاده شد. مضامین به‌دست‌آمده عبارت بودند از: از خسته‌کننده و چالش‌برانگیز بودن، تحت تأثیر قرار گرفتن خانواده، متوجه شدند که نیاز به کمک دارند، تمرین مراقبت از خود، استراتژی‌های مشخص برای کمک به یادگیری، پذیرش، هماهنگی بین والدین و داشتن سبک والدگری یکسان. نتیجه‌گیری: شرکت‌کننده این تجربه را ناامیدکننده و چالش‌برانگیز می‌داند و از رفتارهای فرزندش بارهاوبارها به چالش کشیده شده است؛ ولی برخلاف نتایج بسیاری از پژوهش‌ها این تجربه را استرس‌زا نمی‌داند؛ زیرا با یادگیری مهارت‌های تحمل آشفتگی مانند تصویرسازی از مکان امن، تنفس دیافراگمی توانسته است آسیب‌پذیری‌اش را در برابر هیجانات آشفته ساز کاهش و هیجانات مثبتش را افزایش بدهد.

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی بر رفتاردرمانی منطقی - هیجانی بر کاهش علائم افسردگی پایدار در نوجوانان دختر

صفحه 21-32

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47644.1403

فاطمه عزیزی، فاطمه رضایی

چکیده هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی رفتاردرمانی منطقی - هیجانی (REBT) بر کاهش علائم افسردگی پایدار در دختران دوره اول متوسطه بود. پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان دوره متوسطه اول شهرستان نجف‌آباد تشکیل می‌دادند. از بین آنها 30 نفر در مرحله اول بر اساس پرسشنامه کوواکس CDI (Kovacs,1958) و در مرحله دوم بر اساس آزمون افسردگی کودکان و نوجوانان (C.A.D.S، جان بزرگی و حسینی مستخدمین، ۱۳۸۴) و همچنین مصاحبه بالینی (سادوک و سادوک، ۲۰۱۵)، دارای ملاک‌های افسردگی پایدار تشخیص داده شدند و به‌عنوان نمونه انتخاب شدند که در دو گروه آزمایش (15) و کنترل (15)نفر به طور تصادفی جایگزین شدند، سپس مداخله مشاوره گروهی به شیوه منطقی – هیجانی در 14 جلسه 60 تا 90 دقیقه‌ای و دو بار در هفته برای گروه آزمایش انجام شد. داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس یک‌متغیره و تحلیل کوواریانس چندمتغیره مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که مشاوره گروهی به شیوه منطقی – هیجانی (REBT) در کاهش علائم افسردگی پایدار در گروه آزمایش تأثیر معنادار داشت (P<0/05). به نظر می‌رسد از مداخله به شیوه منطقی – هیجانی جهت افزایش عزت‌نفس و کاهش احساس عدم لذت، احساس بیهودگی در افسردگی پایدار می‌توان استفاده نمود. این روش درمانی افسردگی پایدار در دختران نوجوان را بهبود می‌دهد.

مقاله پژوهشی روانشناسی

واسطه‌گری خودگسستگی در نوجوانان در رابطه بین فرایندهای خانواده و رفتارهای غیرمولد تحصیلی

صفحه 33-50

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47591.1408

حمیده ملک زاده، محبوبه فولادچنگ

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه‌ای خودگسستگی در نوجوانان بین فرایندهای خانواده و رفتارهای غیرمولد تحصیلی انجام شد. نمونه آماری شامل 261 نفر (117 پسر و 144 دختر) از دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه در شهر شیراز بودند که به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و مقیاس‌های فرایندهای خانواده (Samani, 2008)، خودگسستگی (Sadeghzadeh, 2006) و رفتارهای غیرمولد تحصیلی (Rimkus, 2012) را تکمیل کردند. نتایج بررسی مدل با روش مدل‌یابی معادلات ساختاری و بررسی واسطه‌گری با تکنیک بوت استراپ در نسخه 21 نرم‌افزار ایموس نشان داد خودگسستگی نمی‌تواند نقش واسطه‌ای بین فرایندهای خانواده و رفتارهای غیرمولد تحصیلی داشته باشد اما وقتی انواع خود (خود واقعی، خود بایسته و خود ایده‌آل) به عنوان متغیر واسطه استفاده شد فرایندهای خانواده با واسطه‌گری خود واقعی و خود بایسته رفتارهای غیرمولد تحصیلی را کاهش داده است، بدین صورت که مهارت‌های ارتباطی، تصمیم‌گیری و حل مسئله و باورهای مذهبی از طریق افزایش خود واقعی اثر منفی بر رفتارهای غیرمولد تحصیلی داشتند. همچنین، دو فرایند تصمیم‌گیری و حل مسئله و باورهای مذهبی از طریق افزایش خود بایسته دارای اثر منفی بر رفتارهای غیرمولد تحصیلی بودند. نتایج نشان داد فرایندهای خانواده به اعضا کمک می‌کند تا در مورد خود به اطلاعات واقعی بیشتری دست یابند و نیز از این‌که چگونه باید باشند، آگاه شوند در نتیجه با توجه به توانمندی‌های خود و بایدهای اجتماعی، رفتارهای غیرمولد تحصیلی در آنان کاهش می‌یابد

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان مبتنی بر کیفیت‌زندگی بر افسردگی در نوجوانان

صفحه 51-64

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.47783.1409

حمیدرضا فرجی وستگانی، محمدیاسین سیفی گندمانی، سارا کلانتری میبدی

چکیده هدف از این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان مبتنی بر کیفیت‌زندگی بر افسردگی در نوجوانان بود. پژوهش حاضر کاربردی و از نظر روش آزمایشی است که در قالب یک طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با دوگروه آزمایش و یک گروه کنترل و اجرا شده‌است. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه افسردگی Beck (1996) بود. بدین منظور، 30 نفر از دانش‌آموزانی که در آزمون افسردگی بک نمره بالا20 را گرفته بودند به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای به صورت تصادفی انتخاب گردید. سپس گروه‌های آزمایش شناختی رفتاری در 8 جلسه و گروه درمان مبتنی بر کیفیت‌زندگی در 8 جلسه به صورت گروهی، مداخله‌های درمانی را دریافت نمودند. داده‌ها با روش آماری تحلیل کواریانس بررسی شدند. یافته‌ها بیانگر این است، افسردگی در در هر دو گروه آزمایش کاهش معنی‌داری پیدا کرده است اما از نظر ارجحیت، برتری درمان خاصی نسبت به یک دیگری در این مطالعه دیده نشد یعنی نمی‌توان گفت کدام یک موثرتر است. بنابر یافته‌های این پژوهش می‌توان گفت که درمان شناختی رفتاری و درمان مبتنی بر کیفیت‌زندگی به عنوان روش‌های مداخله‌ای مؤثر برای کاهش افسردگی و افزایش کیفیت‌زندگی به عنوان یک روش مؤثرترسود جست.

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

تدوین مدل مبتنی بر کیفیت رابطه با والدین و رابطه والد-فرزند با بحران هویت در نوجوانان با در نظر گرفتن نقش میانجی عزت‌نفس، مشکلات بین فردی و تمایزیافتگی

صفحه 65-78

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.46998.1385

ریحانه جعفری، ناهید اکرمی، حسینعلی مهرابی

چکیده هدف: پژوهش حاضر به منظور بررسی رابطه بین رابطه والد-فرزند و کیفیت رابطه با والدین با بحران هویت در نوجوانان دختر شهر اصفهان با در نظر گرفتن نقش میانجی مشکلات بین فردی، تمایزیافتگی و عزت‌نفس بود. روش: پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر نوجوان شهر اصفهان بود که از بین آنها 300 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. پس از حذف پرسشنامه‌های ناقص تحلیل بر روی 254 پرسشنامه انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های بحران هویت، روابط والد-فرزند، کیفیت روابط با والدین، عزت نفس، مشکلات بین‌فردی، تمایزیافتگی جمع‌آوری شد. جهت تحلیل داده‌ها از شاخص‌های توصیفی و تحلیل معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد کیفیت رابطه با والدین و رابطه والد-فرزند هم به طور مستقیم هم به طور غیر مستقیم از طریق عزت نفس با بحران هویت ارتباط دارد (05/0>p) اما کیفیت رابطه با والدین و رابطه والد-فرزند با بحران هویت از طریق مشکلات بین‌فردی و تمایزیافتگی رابطه معناداراری ندارد (05/0<p). نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد به منظور پیشگیری از بحران هویت در نوجوانان لازم است بر اهمیت بهبود عزت‌نفس در آنها به خصوص از طریق آموزش والدین به منظور بالا بردن کیفیت رابطه با والدین و رابطه والد-فرزند تاکید شود.