دوره و شماره: دوره 8، شماره 4، زمستان 1401 
مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اثربخشی درمان هیجان مدار بر امید به زندگی و خودکارآمدی در زنان افسرده با افکار خودکشی

صفحه 206-218

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.45393.1333

زینب اقارب پرست، کیوان نعمتی، مونا شاهین نژاد

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان هیجان مدار بر امید به زندگی و خودکارآمدی در زنان افسرده با افکار خودکشی بود. روش پژوهش حاضر شیه آزمایشی و از نوع پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مراجعه‌کنندگان زن دارای نشانگان افسردگی و با افکار خودکشی بودند که در پاییز و زمستان سال 1401 به دو مرکز مشاوره شهر اراک مراجعه نمودند که تعداد 30 نفر از این افراد به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی ساده در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزاری شدند. شرکت‌کنندگان به  مقیاس امید به زندگی اسنایدر و همکاران (1991)، پرسشنامه خودکارآمدی  شرر و همکاران (1982) و مقیاس افکار خودکشی بک پاسخ دادند و گروه آزمایش تحت مداخله هیجان مدار، به صورت 8 جلسه 60 دقیقه‌ای قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند و تک متغیره و با استفاده از نرم افزار SPSS-26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که درمان هیجان مدار باعث افزایش امید به زندگی (مسیر و عاملیت) و خودکارآمدی در شرکت کنندگان در مرحله پس آزمون شد (05/0 >p). بنابراین از این روش‌ درمانی می‌توان در درمان نشانگان افسردگی و تاثیرات ناشی از آن مانند کاهش امید به زندگی و خودکارامدی استفاده کرد.

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اثربخشی طرح‌واره درمانی گروهی بر خودپنداره و تکانشگری در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه

صفحه 219-231

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.45216.1324

زهره خسروی، مهدی زهره‌وند، پرویز صباحی

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی طرح‌واره درمانی گروهی بر خودپنداره و تکانشگری در افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و در قالب یک پژوهش نیمه آزمایشی و در چهارچوب یک طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه اجرا شد. جامعه آماری شامل کلیه افراد مراجعه‌کننده به دو مرکز مشاوره شهر اراک، در پاییز سال 1401 بود که از این میان تعداد 30 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی با روش قرعه‌کشی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش در طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت مداخله طرح‌واره درمانی گروهی قرار گرفتند و به پرسشنامه‌های تکانشگری (بارات و همکاران، 1998) و خودپنداره راجرز (1957) پاسخ دادند. داده‌ها نیز با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیری و تک متغیری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS-26 مورد تحلیل قرار گرفتند.  نتایج نشان داد طرح‌واره درمانی توانست در کاهش تکانشگری (مؤلفه‌های بی‌برنامگی، شناختی و حرکتی) و افزایش خودپنداره در شرکت‌کنندگان گروه آزمایش تأثیر معناداری داشته باشد (01/0> P). می‌توان از مداخله طرح‌واره درمانی در جهت کاهش نشانگان تکانشگری و همچنین افزایش خودپنداره  برای افراد دارای اختلال استرس پس از سانحه استفاده کرد و از آن سود جست.

مقاله پژوهشی روانشناسی

مقایسه باور به دنیای عادلانه، سبک‌های دلبستگی و خودکارآمدی در نوجوانان پسر با رفتار خودجرحی بدون خودکشی و عادی

صفحه 232-243

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.45280.1328

هادی اسمخانی اکبری نژاد، نرگس پورطالب، سعیده حاجی زاده لیل آبادی

چکیده خودجرحی یکی از مشکلات دوران نوجوانی است که خسارت‌های روانی، اجتماعی زیادی بر جای می‌گذارد. از این رو هدف پژوهش حاضر مقایسه باور به دنیای عادلانه، دلبستگی و خودکارآمدی در نوجوانان پسر با رفتار خودجرحی بدون خودکشی و رفتار عادی بود. روش پژوهش از نوع علّی- مقایسه‌ای بود. جامعه آماری این مطالعه را کلیه نوجوانان پسر شهر تبریز در سال 1402-1401 که به مراکز کانون اصلاح و تربیت زندان تبریز ارجاع داده شده بودند تشکیل داد. حجم نمونه مورد مطالعه 90 نفر (45 نفر نوجوان دارای خودجرحی، 45 نوجوان بدون خودجرحی) بود که به روش نمونه‌گیری غیر تصادفی هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه 27 سؤالی باور به دنیای عادلانه ساتون و داگلاس، پرسشنامه 21 سؤالی سبک دلبستگی ‌هازن و شیور و پرسشنامه 23 سؤالی خودکارآمدی کودکان و نوجوانان موریس بودند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره استفاده شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که بین باور به دنیای عادلانه، سبک‌های دلبستگی و خودکارآمدی در نوجوانان پسر با رفتار خودجرحی بدون خودکشی و رفتار عادی تفاوت معناداری وجود دارد (P<0.001). پس باور به دنیای عادلانه، سبک‌های دلبستگی ایمن و خودکارآمدی بالا سبب کاهش میزان خودجرحی بدون خودکشی در نوجوانان پسر می‌شود.
 

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی شناختی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودکارآمدی اجتماعی نوجوانان پسر تک والد

صفحه 244-255

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.45233.1325

محسن شاکری نسب، عالیه گراوند، راضیه درودی، زهرا بهنود، سمانه اختر مقدم

چکیده پژوهش حاضر با هدف مقایسه تأثیر رفتاردرمانی شناختی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودکارآمدی اجتماعی نوجوانان پسر تک والد شهر بجنورد انجام پذیرفت. روش پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود و جامعه آماری آن کلیه دانش آموزان پسر تک ‌والد متوسطه اول شهر بجنورد در سال تحصیلی 1401-1400 بود که 45 نفر از آنها به روش نمونه‌گیری هدفمند از بین 200 دانش‌آموز تک والد انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه خودکارآمدی اجتماعی اسمیت و بتز (SES) بود. گروه‌های آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه‌ای به تفکیک تحت رفتاردرمانی شناختی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. هر سه گروه مجدداً پس‌آزمون را تکمیل نمودند. و بعد از گذشت یک‌ماه یک دوره پیگیری نیز انجام شد. داده‌ها با تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی بن فرونی تجزیه‌وتحلیل شد و نتایج حاکی از اثربخشی مثبت هر دو روش رفتاردرمانی شناختی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودکارآمدی اجتماعی بود(001/0>P). همچنین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد هم در پس‌آزمون و هم در دوره پیگیری بیش از رفتاردرمانی شناختی بود(05/0>P). بر همین اساس می‌توان از این دو روش در جهت افزایش توانمندی‌های اجتماعی پسران تک والد استفاده نمود و ضمن افزایش خودکارآمدی اجتماعی، از بروز مشکلات رفتاری و آسیب‌های اجتماعی که آنان را تهدید می‌نماید پیشگیری کرد

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

رابطه بین تاب‌آوری و تحمل پریشانی در مادران دارای کودک با نشانگان نقص‌توجه ـ بیش‌فعالی: نقش میانجی انعطاف‌پذیری شناختی و دشواری در تنظیم هیجان

صفحه 256-267

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.45235.1326

عبدالرحمن یونسی، هدیه امیرتیموری، علی محرابی

چکیده با توجه به بار روانی ـ اجتماعی بالای داشتن کودک دارای نشانگان نقص توجه ـ بیش فعالی و اهمیت تاب‌آوری در مادران آن‌ها، هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه بین تاب‌آوری و تحمل پریشانی در مادران دارای کودک مبتلا به نشانگان نقص‌توجه  ـ بیش فعالی با در نظر داشتن نقش میانجی انعطاف‌پذیری شناختی و دشواری در تنظیم هیجان بود. روش پژوهش همبستگی با روش تحلیل مسیر بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مادران دارای کودک مبتلا به نشانگان نقص‌توجه ـ بیش فعالی مراجعه‌کننده به کلینیک‌های روان‌شناختی تهران در تابستان 1402 بود که به روش نمونه گیری در دسترس، 426 نفر انتخاب و به پرسشنامه‌ها پاسخ دادند که پس از فرایند غربالگری، در نهایت 400 پرسشنامه تحلیل شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تاب‌آوری کانر و دیویدسون (2003)، پرسشنامه تحمل پریشانی سیمونز و گاهر (2005)، انعطاف‌پذیری شناختی مارتین و روبین (1995) و دشواری در تنظیم هیجان گراتز (2004) بود که توسط آزمودنی‌ها تکمیل شد. نتایج پژوهش نشان داد تحمل پریشانی هم به صورت مستقیم (۲۴۴/0=β، 01/0>p) و هم به صورت غیرمستقیم (۲۴۰/0=β، ۰۱/0>p) با میانجی‌گری انعطاف‌پذیری شناختی و دشواری در تنظیم هیجان، بر تاب‌آوری تأثیر دارد و مدل پیشنهادی نیز از برازش کافی برخوردار است (IFI، NFI، CFI، GFI > 90/0 و SRMR، RMSEA < 08/0). نتایج پژوهش حاضر می‌تواند به عنوان الگویی نظری و کاربردی برای درک ارتباط تحمل پریشانی با تاب‌آوری مادران کودکان دارای نشانگان نقص‌توجه ـ بیش فعالی از طریق مدنظر قرار دادن متغیرهای میانجی انعطاف‌پذیری شناختی و دشواری در تنظیم هیجان در نظر گرفته شود.
 

مقاله پژوهشی روانشناسی

الگوی ساختاری اشتیاق تحصیلی بر اساس سبک هویت و هوش هیجانی در دانش‌آموزان متوسطه اول مدارس استعدادهای درخشان: نقش میانجی اعتیاد به اینترنت

صفحه 268-283

https://doi.org/10.22055/jacp.2024.45460.1335

محمد حسن عموشاهی، ساناز شاه سنائی

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی الگوی ساختاری اشتیاق تحصیلی براساس سبک هویت و هوش هیجانی در دانش‌آموزان متوسطه اول مدارس استعدادهای درخشان با نقش میانجی اعتیاد به اینترنت بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی به روش مدل‌یابی معادلات ساختاری و به‌لحاظ هدف از نوع کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل کلیه دانش‌آموزان پسر متوسطه اول استعدادهای درخشان شهرستان خمینی‌شهر در سال تحصیلی 1402-1401 بود که همه‌ی 117 نفر آنان به‌روش دردسترس در پژوهش شرکت کردند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسش‌نامه‌ی اشتیاق تحصیلی پینتریچ و همکاران (1991)، پرسش‌نامه‌ی سبک هویت برزونسکی (1992)، پرسش‌نامة هوش هیجانی بار ـ آن (1988) و پرسش‌نامه‌ی اعتیاد به اینترنت یانگ (1998) بود. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مدل اندازه‌گیری شده با مدل نظری برازش مطلوبی دارد. سبک هویتی و هوش هیجانی بر اشتیاق تحصیلی با میانجی‌گری اعتیاد به اینترنت دانش‌آموزان متوسطه اول برازنده داده‌ها است. نتایج نشان داد اعتیاد به اینترنت دانش‌آموزان استعدادهای درخشان اثر مستقیم (05/0p<) و غیرمستقیم (05/0p<) و نقش میانجی جزئی دارد. بنابراین در پیشگیری و بهبود اشتیاق تحصیلی توجه به نقش سبک هویتی، هوش هیجانی و اعتیاد به اینترنت ضروری است.