دوره و شماره: دوره 8، شماره 1، بهار 1401 
مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اثربخشی آموزش شفقت به خود بر حساسیت اضطرابی، عدم تحمل بلاتکلیفی و پریشانی روانشناختی در افراد با اضطراب اجتماعی

صفحه 1-14

https://doi.org/10.22055/jacp.2023.43478.1289

منصور علی مهدی، ندا خسروی

چکیده اضطراب اجتماعی از جمله اختلالاتی است که می‌تواند بر زندگی افراد تاثیرات منفی زیادی بگذارد. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش شفقت به خود بر حساسیت اضطرابی، عدم تحمل بلاتکلیفی و پریشانی روانشناختی در افراد با اضطراب اجتماعی بود روش: طرح پژوهش حاضر از نوع پژوهش‌های نیمه آزمایشی با پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه افراد مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرستان نور در زمستان سال ۱۴۰۰ بود که بر اساس روش نمونه گیری هدفمند تعداد ۳۰ نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه ۱۵ نفری آزمایش و کنترل جایگذاری شدند و در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای مورد مداخله قرار گرفتند و به پرسشنامه‌های اضطراب اجتماعی کانور (SPI)، حساسیت اضطرابی فلوید و همکاران (ASIR) و پریشانی روانشناختی کسلر و همکاران (۲۰۰۲) پاسخ دادند. همچنین داده‌ها نیز از طریق تحلیل کوواریانس تک متغیره و چند متغیره و با استفاده از نرم افزارSPSS-26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که آموزش شفقت به خود در افراد دارای اختلال اضطراب اجتماعی باعث کاهش ترس از نگرانی بدنی، ترس از عدم کنترل شناختی و ترس از نشان دادن اضطراب (از مولفه‌های حساسیت اضطرابی)، خود ارجاعی و رفتار منفی و غیر منصفانه (از مولفه‌های عدم تحمل بلاتکلیفی) و پریشانی روانشناختی شد (۰۵/۰p<). بحث و نتیجه‌گیری: بر این اساس می‌توان گفت که آموزش شفقت به خود در درمان افراد دارای اضطراب اجتماعی و در کاهش حساسیت اضطرابی، عدم تحمل بلاتکلیفی و پریشانی روانشناختی موثر است.

مقاله پژوهشی

اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر بهبود الگوهای ارتباطی زوجی در زوجین متقاضی طلاق

صفحه 15-24

https://doi.org/10.22055/jacp.2022.40553.1231

سید مجتبی عقیلی، منا بیضایی

چکیده با توجه به آمار بالای طلاق، امروزه طلاق و تقاضای طلاق به یک چالش جدی برای مسئولان تبدیل شده است. از این رو مطالعه حاضر با هدف اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر بهبود الگوهای ارتباطی زوجی در زوجین متقاضی طلاق انجام شد. این پژوهش نیمه تجربی از نوع پیش آزمون، پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه زوجین متقاضی طلاق مراجعه کننده به کلینیک مشاوره فراز در منطقه 3 تهران از ابتدای اردیبهشت ماه تا شهریور ماه سال 1400 بودند. از بین آن ها 30 زوج به صورت در دسترس انتخاب و به طور تصادفی به یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل در انتظار درمان تقسیم شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه الگوهای ارتباطی زوجی (کریستنسن و سالاوی، 1984) استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که ذهن آگاهی بر بهبود الگوهای ارتباطی زوجی موثر است (000/0>p). با توجه به اثربخش بودن آموزش ذهن آگاهی بر الگوهای ارتباطی زوجی، برنامه ریزی برای استفاده از آن توسط درمانگران و متخصصان زوج درمانی و سلامت خانواده برای بهبود ویژگی های مرتبط با سلامت می تواند موثر واقع شود.

مقاله پژوهشی روانشناسی بالینی

اثربخشی طرحواره درمانی بر تکانشگری، تنظیم هیجان و ناگویی هیجانی در افراد مبتلا به اختلال مرزی

صفحه 25-38

https://doi.org/10.22055/jacp.2023.42838.1272

علی بهشتی مطلق، زهرا رضایی، مهدی زهره‌وند

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر اثربخشی طرحواره درمانی بر تکانشگری، تنظیم هیجان و ناگویی هیجانی در افراد مبتلا به اختلال مرزی بود. روش: طرح پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌های نیمه آزمایشی با گروه‌های آزمایش و کنترل و در قالب طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مراجعه کنندگان به مراکز مشاوره شهر اراک در پاییز و زمستان 1401 بود که تعداد 30 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگزاری شدند. گروه آزمایش، طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت انجام مداخله قرار گرفتند و به پرسشنامه‌های تنطیم شناختی هیجان گارنفسکی، کراج و سپینهاوون (2001)، تکانشگری بارات و همکاران (1998) و ناگویی هیجانی بگبی، پارکر و تیلور (1994) پاسخ دادند. داده‌ها نیز با استفاده از تحلیل کوواریانس تک متغیره با استفاده از نرم افزار SPSS-26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد طرحواره درمانی باعث کاهش تکانشگری و بهبود ناگویی هیجانی در افراد شرکت کننده گروه آزمایش شد (05/0p-.). بحث و نتیجه‌گیری: می‌توان از طرحواره درمانی در درمان کسانی که مشکلات هیجانی دارند (مانند افراد مرزی) استفاده کرد و باعث بهبود و تعدیل هیجانات منفی در آنها شد.

مقاله پژوهشی روانشناسی

بررسی تأثیر آشفتگی‌های روانشناختی و روابط موضوعی در ایجاد اختلال به بازی‌های اینترنتی در دانش‌آموزان متوسطه شهر اراک

صفحه 39-48

https://doi.org/10.22055/jacp.2023.42843.1274

فرحناز انصاری، پرستو اکبری، سارا محمدی

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آشفتگی‌های روانشناختی و روابط موضوعی در ایجاد اختلال به بازی‌های اینترنتی در دانش‌آموزان متوسطه شهر اراک بود. روش: طرح پژوهشی حاضر، بنیادی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول و دوم (13 تا 18 سال) شهر اراک بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعداد 384 نفر از افراد جامعه با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند و به پرسشنامههای روابط موضوعی بل (BORI)، آشفتگی روانی (DASS-21) و آزمون اختلال بازی اینترنتی پاسخ دادند. داده‌ها نیز از طریق آزمون‌های همبستگی و رگرسیون چندگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین متغیرهای بیگانگی (51/0 r-)، دلبستگی ناایمن (57/0 r-)، خودمحوری (61/0 r-) و بی کفایتی (57/0 r-) و همچنین بین متغیرهای افسردگی (59/0 r-)، اضطراب (62/0 r-) و استرس (58/0 r-) با اختلال در بازی‌های اینترنتی رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد. نتایج آزمون رگرسیون نیز نشان داد که تنها مؤلفه‌های اضطراب اختلال در بازی‌های اینترنتی را به طور مستقیم پیش‌بینی و تبیین می‌کند (05/0P-). بحث و نتیجه‌گیری: می‌توان گفت که با توجه به افزایش اختلال به بازی‌های اینترنتی به عوامل مؤثر و تشدید کننده آن توجه بیشتری شود تا بتوان با پیشگیری‌های بعدی از افزایش آن در میان افراد و به خصوص نوجوانان و جوانان جلوگیری کرد.

مقاله پژوهشی

تبیین شدت درد و فاجعه سازی بیماران مبتلا به درد مزمن بر اساس تاب آوری و تنظیم هیجان

صفحه 49-58

https://doi.org/10.22055/jacp.2022.41434.1245

معراج درخشان، رمضان زارعی

چکیده هدف پژوهش حاضر با بررسی تبیین شدت درد و فاجعه‌سازی بیماران مبتلا به درد مزمن بر اساس تاب‌آوری و تنظیم هیجان، صورت گرفته است. نمونه آماری پژوهش را 250 نفر از بیماران مبتلا به درد مزمن مراکز دولتی و غیردولتی شهر خرامه تشکیل دادند، و پژوهش به روش نمونه‌گیری در دسترس انجام گرفته است. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از پرسش‌نامه شدت درد جنسن و همکاران (2000)، پرسش‌نامه تنظیم هیجان گراس و جان (2003)، مقیاس فاجعه‌سازی درد سالیوان و همکاران (1995) و مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون (2003) جمع‌آوری شدند. برای بررسی پایایی ابزار از روش آلفای کرونباخ استفاده شد که نتایج تحلیل حاکی از پایایی مطلوب این پرسشنامه‌ها بود. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آمارهای توصیفی همچون میانگین، انحراف معیار، نمره حداقل و حداکثر و همچنین آمار استنباطی همبستگی و رگرسیون چندگانه همزمان با استفاده نرم‎افزار SPSS استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که تاب‌آوری و مؤلفه‌ی ارزیابی مجدد با شدت درد رابطه‌ی مثبت معنی-دار، تاب‌آوری با فاجعه‌انگاری رابطه‌ی منفی معنی‌دار و مؤلفه‌ی ارزیابی مجدد با فاجعه‌انگاری رابطه‌ی مثبت معنی‌داری داشتند. اما مؤلفه‌ی سرکوب هیجان با شدت درد و فاجعه‌انگاری رابطه‌ی معنی‌داری نداشت. در نتیجه می‌توان بیان داشت که به کارگیری تاب‌آوری و تنظیم هیجان در بیماران مبتلا به درد مزمن بر شدت درد و فاجعه‌انگاری آن‌ها تأثیرگذار بود.

مروری روانشناسی بالینی

اعتیاد غذایی و اعتیاد به فست‌فود، عوامل و بیماری‌های مرتبط

صفحه 59-72

https://doi.org/10.22055/jacp.2022.40887.1237

مریم مردانی، رضا رستمی، علی همتی

چکیده در سال 2014 حدود ششصد میلیون نفر در دنیا دچار چاقی بودند که نشان‌دهنده‌ی افزایش صد در درصدی طی 25 سال گذشته است. پیشنهاد شده است که اعتیاد به مواد غذایی خاصی می‌تواند عاملی دخیل در پرخوری و چاقی متعاقب آن باشد. اعتیاد غذایی موضوعی مناقشه‌برانگیز است که با وجود بسیاری ویژگی‌های مشترک با مصرف موادی چون تنباکو و الکل و هم‌چنین شباهت‌هایی با اعتیاد رفتاریِ قماربازی که در پنجمین نسخه‌ی راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی ذکر شده، هنوز رسماً به‌عنوان یک اختلال شناخته نمی‌شود. طرفداران فرضیه اعتیاد غذایی بر این باورند که برخی غذاهای فاقد ارزش غذایی و پرانرژی (یا مواد تشکیل‌دهنده این غذاها مانند نمک، شکر و چربی) می-توانند در کسانی که این مواد را مصرف می‌کنند، اعتیاد ایجاد کند. افراد دارای رفتارهای خوردن اعتیاد مانند، بیشتر انرژی موردنیازشان را از غذاهای پرانرژی، بسته‌‌بندی شده و فراوری شده تأمین می‌کنند و شواهد مبتنی بر پژوهش، شباهت‌هایی زیستی شیمیایی و رفتاری بین پرخوری اجباری و وابستگی به داروهای روانگردان را نشان داده‌اند. غذاهایی که پتانسیل ایجاد اعتیاد را دارند شامل مواد غذایی شیرین، کربوهیدرات‌ها، غذاهای چرب، ترکیب شیرینی و چربی و غذاهای فرآوری شده، فست‌فودها و هم‌چنین غذاهای دارای مقادیر زیاد نمک هستند. استفاده رو به رشد فست‌فودها، از نگرانی‌های متخصصان در این حوزه است، چون می‌تواند باعث ابتلا به چاقی و بیماری شود. نمک، شکر و چربی اضافه شده به غذا، طعمی را ایجاد می‌کند که باعث افزایش تمایل مردم به مصرف این غذاها می‌شود. حسی که به تفسیر خیلی‌ها نوعی اعتیاد داشت.