دوره و شماره: دوره 1، شماره 1، بهار 1394، صفحه 1-158 
مقاله پژوهشی

رابطه روان‌سازه‌های ناسازگار اولیه با همبودی اضطراب و افسردگی: نقش واسطه‌ای باورهای فراشناختی و حساسیت اضطرابی

صفحه 1-24

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11806

محمد علی بشارت، حمید بهرامی‌زاده، لادن فتی، حمیدرضا حسن آبادی

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه‌ای باورهای فراشناختی و حساسیت اضطرابی در رابطه بین روان‌سازه‌های ناسازگار اولیه با همبودی اضطراب و افسردگی، در قالب یک طرح همبستگی، انجام شد. تعداد 229 داوطلب (121 مرد، 108 زن) از جمعیت عمومی شهر تهران با تکمیل فرم کوتاه پرسشنامه روان‌سازه یانگ (SH-YSQ)، پرسشنامه باورهای فراشناختی (MCQ)، مقیاس حساسیت اضطرابی (ASI) و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (DASS)، در این پژوهش شرکت کردند. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که روان‌سازه‌های ناسازگار اولیه، باورهای فراشناختی و حساسیت اضطرابی با همبودی اضطراب و افسردگی رابطه مثبت و معنادار دارند. نتایج تحلیل مسیر نیز نشان داد که باورهای فراشناختی و حساسیت اضطرابی در رابطه بین روان‌سازه‌های ناسازگار اولیه با همبودی اضطراب و افسردگی نقش واسطه‌ای دارند. براساس یافته‌های این پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که همزمان با روان‌سازه‌های ناسازگار اولیه، باید به نقش باورهای فراشناختی و حساسیت اضطرابی در شکل‌گیری، تداوم و درمان اختلال های اضطرابی و افسردگی توجه کرد.

مقاله پژوهشی

اثربخشی برنامه تاب‌آوری پنسیلوانیا بر راهبردهای مقابله‌ای،کیفیت زندگی و خوش‌بینی دانشجویان

صفحه 25-40

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11504

مریم پوررحیمی‌ مرنی، حسن احدی، پرویز عسگری، سعید بختیارپور

چکیده پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی برنامه تاب‌آوری پنسیلوانیا بر راهبردهای مقابله‌ای، کیفیت زندگی و خوش‌بینی دانشجویان انجام شد. این پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون همراه با پیگیری و گروه کنترل انحام شده است، مشارکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و سپس40 نفر از آن‌ها به صورت تصادفی انتخاب گردیده و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل، گمارده شدند. قبل و بعد از آموزش به پرسشنامه کیفیت زندگی و راهبردهای مقابله‌ای لازاروس و فولکمن و آزمون جهت گیری زندگی پاسخ دادند. آموزش برنامه پیشگیری پنسیلوانیا به شیوه گروهی برای گروه آزمایش طی 7 جلسه دو ساعته اجرا شد اما گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. برای تجزیه و تحلیل یافته‌ها از روش تجزیه و تحلیل کوواریانس استفاده گردید. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که میان دو گروه آزمایش و کنترل از لحاظ خوش‌بینی و کیفیت زندگی تفاوت معنی‌داری وجود دارد. یعنی میزان خوش‌بینی و کیفیت زندگی در گروه آزمایش نسبت به پس آزمون و گروه کنترل به‌طور معنی‌داری افزایش یافته بود. این نتایج به‌طور معنی‌داری در دوره پیگیری تداوم یافت. به‌طور کلی می‌توان گفت برنامه مداخله‌ای در افزایش کیفیت زندگی و خوش‌بینی دانشجویان مؤثر بوده است و آموزش این برنامه بر سبک مساله مدار دانشجویان اثربخش بود اما بر سبک هیجان مدار آنان تأثیری نداشت. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که برنامه تاب‌آوری پنسیلوانیا از طریق اثربخشی بر میزان خوش‌بینی و راهبردهای مقابله‌ای مسأله مدار در ارتقای کیفیت زندگی دانشجویان از نقش مؤثری برخوردار است.

مقاله پژوهشی

بازداری پاسخ، بازداری پاسخ، خودآگاهی ‌شناختی و تجربیات تجزیه‌ای در بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی

صفحه 41-60

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11505

عباس ابوالقاسمی، شیرین یحیی‌نژاد، محمد نریمانی، علی‌رضا نبی‌دوست

چکیده هدف پژوهش حاضر، مقایسه بازداری پاسخ، خود آگاهی‌شناختی و تجربیات تجزیه‌ای در بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی (زیر گروه‌های وارسی و شستشو) می‌باشد. این پژوهش علی- مقایسه‌ای است. نمونه پژوهش80 بیمار مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی (زیر گروه‌های وارسی و شستشو) است که به صورت در دسترس انتخاب شدند. ملاک‌های ورود شامل سن بالای 25 سال‌، مدرک تحصیلی حداقل سیکل و عدم ابتلا به بیماری‌های حاد جسمانی و روانی دیگر بود. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه وسواس فکری- عملی، آزمون رنگ- واژه استروپ، پرسشنامه فراشناخت و مقیاس تجربیات تجزیه‌ای بود. داده‌های پژوهش، با روش تحلیل واریانس چند متغیری (مانوا) تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که میانگین زمان پاسخ و میزان خطا در آزمون استروپ در بیماران زیر‌ گروه وارسی از بیماران زیر گروه شستشو به‌طور معنا‌داری بیشتر است (001/0P<). در صورتی که بین میانگین نمرات خودآگاهی‌شناختی بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی (زیر‌ گروه‌های وارسی و شستشو) تفاوت معنا‌داری، بدست نیامد. این یافته‌ها نشان می‌دهند که بازداری پاسخ و تجربیات تجزیه‌ای می‌تواند به عنوان متغیرهای تأثیرگذار در فهم سبب‌شناسی، پیشگیری و درمان بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری- عملی نقش مهمی ایفا کند.

مقاله پژوهشی

تأثیر آموزش جرأتمندی بر خودپنداره دانشجویان پزشکی

صفحه 61-76

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11506

نسیم شمس علیزاده، کیوان کاکابرایی، حمزه احمدیان، مریم ضابط، نرگس شمس علیزاده

چکیده این تحقیق با هدف بررسی تأثیر آموزش جرأتمندی بر خودپنداره دانشجویان پزشکی انجام شد. طرح پژوهش به صورت نیمه آزمایشی با پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. نمونه‌گیری به روش در دسترس صورت گرفت. گروه آزمایش شامل ۵۰ دانشجوی ترم دوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کردستان بود. ۵۰ دانشجوی ترم دوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه که سابقه شرکت درکلاس‌های آموزش جرأتمندی را نداشتند به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شدند. هم‌چنین در گروه آزمایش 19 مرد و 31 زن و در گروه کنترل 20 مرد و 30 زن شرکت داشتند. این دو گروه از لحاظ سن، وضعیت اجتماعی اقتصادی، عدم ابتلا به بیماری‌های حاد جسمانی و روانی و سایر متغییرهای مورد نظر در پژوهش کاملاً همتا‌سازی شده بودند. در گروه آزمایش مهارت جرأتمندی به مدت 4 هفته آموزش داده شد اما گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرده بودند. قبل و بعد از مداخله هر دو گروه مورد ارزیابی با پرسشنامه مفهوم خویشتن بک قرار گرفتند. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده شد. نتایج نشان داد که میانگین نمره پیش آزمون در دو گروه مشابه بود. اما میان گروه آزمایش و کنترل از لحاظ خودپنداره تفاوت معنی‌داری وجود داشت. میانگین خودپنداره گروه آزمایش نسبت به پیش آزمون و گروه کنترل به طور معنی‌داری بالاتر بوده است (001/0>p). این یافته، نشان‌دهنده این است که آموزش مهارت‌های زندگی به‌طور معنی‌داری خودپنداره را افزایش می‌دهد. آموزش مهارت جرأتمندی بر بهبود خودپنداره تأثیر مثبت دارد. بنابراین،آموزش کوتاه مدت مهارت جرأتمندی در دانشگاه‌ها و مدارس توصیه می‌گردد.

مقاله پژوهشی

بررسی اثربخشی واقعیت درمانی گروهی بر افزایش تاب‌آوری بیماران ام. اس.

صفحه 77-92

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11507

خسرو رمضانی، فاطمه احتشامی

چکیده این پژوهش با هدف بررسی اثر بخشی واقعیت درمانی گروهی بر افزایش تاب‌آوری بیماران
ام. اس. شهر اصفهان به مرحله اجرا درآمده است. این پژوهش، از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. به منظور دسترسی به هدف فوق از بین کلیه بیماران مبتلا به ام. اس. که در سال 93-92 عضو انجمن ام. اس. شهر اصفهان بودند، 30 نفر که نمره آن‌ها در پرسشنامه تاب‌آوری کونر و دیویدسون کمتر از 60 بودند، برای انجام تحقیق انتخاب شدند، که به صورت تصادفی 15 نفر در گروه آزمایش و 15 نفر در گروه کنترل قرار گرفتند. برنامه واقعیت درمانی در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای روی گروه آزمایشی انجام شد. روایی پرسشنامه با استفاده از همسانی درونی 1 می‌باشد و مورد تأیید قرار گرفت. پژوهش در دو گروه آزمایشی و کنترل با استفاده از روش آماری تحلیل کواریانس و تی‌تست مستقل بر روی تفاضل پس‌آزمون‌ها مورد تحلیل قرار گرفت. نتیجه حاصل نشان داد که آموزش واقعیت درمانی گروهی بر افزایش تاب‌آوری تأثیر معناداری دارد. هم‌چنین آموزش واقعیت درمانی گروهی بر میزان شایستگی، اعتماد به غرایز فردی، تحمل عواطف منفی و استحکام شخصی تأثیر معناداری دارد. آموزش واقعیت درمانی گروهی می تواند منجر به افزایش تاب‌آوری شود.

مقاله پژوهشی

بررسی سوگیری حافظه ضمنی نسبت به پردازش اطلاعات هیجانی منفی و راهبردهای مقابله‌ای در دانشجویان سیگاری و غیرسیگاری

صفحه 93-108

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11508

بهرام پیمان‌نیا، قاسم محمدیاری، رضا لطیفی، محسن هاشمی‌نسب، آرش جواهری

چکیده پژوهش حاضر، با هدف بررسی سوگیری حافظه ضمنی نسبت به پردازش اطلاعات هیجانی منفی و راهبردهای مقابله‌ای، در دانشجویان سیگاری و غیر‌سیگاری، انجام گردید.بر این اساس پژوهش حاضر یک مطالعه توصیفی از نوعی علی- مقایسه‌ای است. جامعه آماری آن شامل تمامی دانشجویان پسر ساکن خوابگاه دانشگاه علوم پزشکی تبریز است، بدین منظور 100 نفر از دانشجویان سیگاری و100 نفر دانشجوی غیرسیگاری از جامعه مذکور، به صورت نمونه، تصادفی انتخاب شدند. هر دو گروه توسط آزمون‌های تکمیل ریشه کلمه (سوگیری حافظه ضمنی) و راهبرهای مقابله‌ای لازاروس و فالکمن، مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل واریانس چند متغیره (مانوا) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که دانشجویان سیگاری نسبت به دانشجویان غیرسیگاری در آزمون‌ تکمیل ریشه کلمه، لغات بیشتری را به شکل هیجان منفی تکمیل نمودند؛ که حاکی از وجود سوگیری حافظه ضمنی نسبت به پردازش اطلاعات هیجانی منفی در دانشجویان سیگاری بود. هم‌چنین دانشجویان سیگاری بیشتر از راهبردهای مقابله‌ای هیجان مدار، در هنگام مواجهه با مسائل استفاده می‌کنند. در مجموع، این نتایج تلویحات نظری و عملی مهمی در عرصه‌ی پیشگیری از مصرف سیگار در دانشجویان داشته و نشان می دهند؛ که سوگیری حافظه ضمنی نسبت به پردازش اطلاعات هیجانی منفی و چگونگی استفاده از راهبردهای مقابله‌ای؛ به عنوان عوامل زمینه‌ساز، حائز نقش احتمالی در گرایش دانشجویان به مصرف سیگار است.

مقاله پژوهشی

مقایسه اختلالات رفتاری برونی‌سازی شده در پسران دارای اضافه وزن با پسران دارای وزن طبیعی: با تأکید بر اختلال سلوک

صفحه 109-124

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11509

مهناز علی اکبری دهکردی

چکیده مطالعات حاکی از این است که بسیاری از کودکان و نوجوانان به انواع مشکلات و اختلالات رفتاری مبتلا هستند. در این میان اختلالات برونی‌سازی شده به عنوان محور اختلالات رفتاری شناخته شده است. از طرفی شیوع اضافه وزن در این رده سنی نیز افزایش پبدا کرده است. لذا هدف این مطالعه مقایسه اختلالات رفتاری برونی‌سازی شده در پسران دارای اضافه وزن با پسران دارای وزن طبیعی می‌باشد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر مقطع ابتدایی شهر تهران می‌باشد که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای، منطقه شش انتخاب و در بین مدارس موجود در این منطفه دو مدرسه پسرانه و به‌طور کلی 220 دانش‌آموز به عنوان نمونه مورد پژوهش انتخاب شدند. از چک‌لیست رفتاری کودکان (CBCL) به عنوان ابزار پژوهش در این مطالعه استفاده گردید. نتایج با استفاده از روش تحلیل واریانس چند متغیری نشان داد که به‌طور کلی میان اختلالات رفتاری برونی‌سازی شده بین پسران دارای اضافه وزن با پسران دارای وزن طبیعی تفاوت معنی‌داری وجود دارد (05/0 P<). این تفاوت در اختلال سلوک و اختلال بی‌اعتنایی مقابله‌ای مشاهده شد در حالی که بین این دو گروه در اختلال بیش فعالی- کمبود توجه تفاوت معنی‌داری وجود نداشت (05/0 P<). با توجه به نتایج پژوهش حاضر آگاهی دادن و تغییر نگرش والدین در پیشگیری از بروز چاقی و اضافه وزن و در نهایت مشکلات رفتاری ضروری به نظر می‌رسد و از آنجایی که انحراف از وزن طبیعی با رفتارهای نامناسب و پرخطر مرتبط است مداخلات زود هنگام و برنامه‌ریزی‌های مناسب در این زمینه در دوران حساس کودکی بسیار مؤثر و ضروری است.

مقاله پژوهشی

اثربخشی خانواده درمانی شناختی- رفتاری برتعارضات زناشویی و رضایت جنسی در زوجین مراجعه‌کننده به مراکز روان‌شناختی

صفحه 125-148

https://doi.org/10.22055/jacp.2015.11510

معصومه پارسه، فرح نادری، مهناز مهرابی‌زاده هنرمند

چکیده هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی خانواده درمانی شناختی- رفتاری بر تعارضات زناشویی و رضایت جنسی در زوجین مراجعه‌کننده به مراکز روان‌شناختی شهر شوشتر است. طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با پیش‌آزمون، پس‌آزمون، پیگیری و گروه گواه بود. نمونه تحقیق شامل 30 زوج بوده است که از لحاظ سن، وضعیت فرهنگی اقتصادی، طول مدت ازدواج، عدم ابتلاء به بیماری‌های حاد جسمانی و روانی و سایر متغیرهای مورد نظر در پژوهش نسبتا همگون بودند. سپس این افراد به‌طور تصادفی به دو گروه آزمایش و گواه تقسیم شدند. جهت جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه تعارضات زناشویی (MCQ) و پرسشنامه رضایت جنسی (SSQ) استفاده شد. پس از گزینش تصادفی گروه‌ها از گروه آزمایش و گواه، پیش‌آزمون به عمل آمد. سپس بر روی گروه آزمایش مداخله خانواده درمانی شناختی- رفتاری (داتیلیو اپستین، 2003) در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای اجرا گردید اما در مورد گروه گواه مداخله‌ای اعمال نگردید. پس از پایان برنامه آموزشی از هر دو گروه پس‌آزمون گرفته شد. سپس بعد از یک ماه، پیگیری به عمل آمد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کواریانس چند متغییری (مانکوا) استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان داد، خانواده درمانی شناختی- رفتاری بر تعارضات زناشویی و رضایت جنسی گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه تأثیر داشته است و این تأثیر بعد از یک ماه پیگیری نیز پایدار بود. می‌توان با اصلاح تحریف‌های شناختی زوج‌ها و ارتقای سطح رضایت جنسی و آموزش سبک‌های مناسب حل تعارض به آن‌ها علاوه بر کمک به حل تعارضاتشان باعث افزایش رضایت جنسی و استحکام بنیان خانواده نیز شد.