اثربخشی آموزش شناختی مبتنی بر رایانه و درمان ذهن- بدن بر نشانه‌های ADHD در کودکان مبتلا به اختلال کاستی توجه- بیش‌فعالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده روانپزشکی و روان درمانی، دانشگاه بن، بن، آلمان

3 کاندیدای دکتری روان‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول)

10.22055/jacp.2021.36641.1180

چکیده

هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش شناختی مبتنی بر رایانه و درمان ذهن- بدن بر نشانه‌های ADHD در کودکان مبتلا به اختلال کاستی توجه- بیش‌فعالی بود. پژوهش حاضر از نوع مطالعات نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون است. از بین کودکان 12-7 ساله که بر اساس ملاک‌های
DSM-5‌، تشخیص اختلال کاستی توجه- بیش‌فعالی گرفته بودند، 30 کودک به صورت در دسترس از مراکز مشاوره و روان درمانی تبریز در سال 1398 انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش تقسیم شدند. پس از انتخاب نمونه و جای‌دهی تصادفی افراد در گروه‌های آزمایشی، آزمون IVA به عنوان پیش‌آزمون اجرا گردید و یکی از گروه ها، آموزش شناختی را دریافت کرده و گروه دیگر درمان ذهن- بدن را دریافت کرد. به منظور بررسی اثربخشی روش‌های مداخله ای، پس‌آزمون (IVA) اجرا شده و داده‌های به دست آمده مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-18  و تحلیل واریانس چندمتغیری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند که دو روش آموزشی- درمانی اثرات متفاوت و معنی‌داری بر بهبود نشانه‌های ADHD دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effectiveness of Computerized cognitive training and mind-body therapy on ADHD symptoms in children with attention deficit- hyperactivity disorder

نویسندگان [English]

  • Jalil Babapour 1
  • touraj hashemi 1
  • Silke Lux 2
  • Neda Najafi 3
1 University of TabrizProfessor, Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Professor, Department of Psychology, Faculty of Psychiatry and Psychotherapy, University of Bonn, Bonn, Germany
3 PhD Candidate in Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The aim of this study was to determine the effectiveness of Computerized Cognitive Training (CCT) and Mind- Body Therapy (MBT) on ADHD symptoms in children with attention deficit- hyperactivity disorder. The present study was a quasi-experimental study with a pretest-posttest design. 30 children were selected with aged 7-12 years who were diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder according to DSM-5 criteria from counseling and psychotherapy centers in Tabriz in 2019- 2020, and were randomly divided into experimental groups. IVA test was performed as a pre-test after sample selection and random placement of individuals in experimental groups. Each group received intervention methods separately and then performed a post-test (IVA) to evaluate the effectiveness of the intervention methods. Multivariate analysis of variance was used to analyze the data. The results showed that the two educational-therapeutic methods have different and significant effects on the improvement of ADHD symptoms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • computerized cognitive training
  • mind- body therapy
  • attention deficit- hyperactivity disorder
اسنل، الین. (2010). آرام نشستن مثل قورباغه. ترجمه رسول حشمتی  و مینا نجفی (1398). تهران: انتشارات رشد.
بنانی، محبوبه. ( 1396). چگونه بدن خود را آرام کنم: راهنمای عملی آموزش تن‌آرامی به کودکان به روش قصه‌گویی و بازی‌درمانی. تهران: انتشارات آموزشی و پژوهشی بوعلی.
پورپرهارت، هلن. (2011). حرکات شگفت‌انگیز یوگا برای کودکان: بازی، حرکات موزون، تحرک، تنفس، آرامش. ترجمه حجت زمانی ثانی، لیلا ستارزاده، حسن پوررضی (1389). ناشران: بامداد کتاب و ورزش.
رویتوند غیاثوند، نسترن و امیری مجد، مجتبی. (1398). اثربخشی نرم‌افزار شناختی کاپیتان لاگ بر ادارک دیداری-فضایی دانش‌آموزان دارای ناتوانی‌های یادگیری. فصلنامه کودکان استثنایی، 19(1)، 14-5.
فرزاد، ولی‌الله؛ امامی‌پور، سوزان؛  و وکیل قاهانی، فرشته. (۱۳۹۰). بررسی اعتبار، روایی و هنجاریابی پرسشنامه علائم مرضی کودکان بر روی کودکان کار تحقیقات روان‌شناختی، 11(2)، 56-47.
هیث، آلن و بین‌بریج، نیکی. (2000). ماساژ کودک: تأثیر شگفت انگیز و آرام‌بخش ماساژ برای نوزادان. ترجمه ناهید آزادمنش (1382). تهران: نشر صابرین.
 
Aadil, M., Cosme, R. M., & Chernaik, J. (2017). Mindfulness-based cognitive behavioral therapy as an adjunct treatment of attention deficit hyperactivity disorder in young adults: a literature review. Cureus, 9(5).
American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th. Ed.). Washington, DC: APA.
Antenson, A. D., Hoberd, A., Gramstad, A., Brubakk, A. M., & Skranes, B. (2005). Guidelines for successfully parenting ADHD Children. Salt lake city, Utah. Journal Neurology Learn and Behavior Center, 12(3), 500-530.
Cassone, A. R. (2015). Mindfulness training as an adjunct to evidence-based treatment for ADHD within families. Journal of Attention Disorders, 19(2), 147-157.
Crescentini, C., Capurso, V., Furlan, S., & Fabbro, F. (2016). Mindfulness-oriented meditation for primary school children: Effects on attention and psychological well-being. Frontiers in Psychology, 7(3), 805.
Dahlin, K. I. (2011). Effects of working memory training on reading in children with special needs. Reading and Writing, 24(4), 479-491.
Elkins, G., Fisher, W., & Johnson, A. (2010). Mind–body therapies in integrative oncology. Current Treatment Options in Oncology, 11(3), 128-140.
Froehlich, T. E., Lanphear, B. P., Epstein, J. N., Barbaresi, W. J., Katusic, S. K., & Kahn, R. S. (2007). Prevalence, recognition, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in a national sample of US children. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 161(9), 857-864.
Gadow, K. D., Sprafkin, J. (1994). Child symptoms inventories manual. Stony Brook, Ny: Checkmate Plus.
Gardiner, P. (2007). Complementary, holistic, and integrative medicine: Chamomile. Pediatrics in Review, 28(4), 1-16.
Green, C. S., & Bavelier, D. (2007). Action-video-game experience alters the spatial resolution of vision. Psychological Science, 18(1), 88-94.
Hadassah Medical Organization (2011). The efficacy of computerized cognitive training in adults with ADHD. Change in ADHD symptoms, executive functions and quality of life following three months of training. NCTOO, 15(3), 400-430.
Hebb, D. O. (2005). The organization of behavior: A neuropsychological theory. Psychology Press.
Johnstone, S. J., Roodenrys, S., Blackman, R., Johnston, E., Loveday, K., Mantz, S., & Barratt, M. F. (2012). Neurocognitive training for children with and without AD/HD. Adhd Attention Deficit and Hyperactivity Disorders, 4(1), 11-23.
Jolles, D., & Crone, E. A. (2012). Training the developing brain: A neurocognitive perspective. Frontiers in Human Neuroscience, 6, 76.
Karbach, J., & Schubert, T. (2013). Training-induced cognitive and neural plasticity. Frontiers in Human Neuroscience, 7, 48.
Kaunhoven, R. J., & Dorjee, D. (2017). How does mindfulness modulate self-regulation in pre-adolescent children? An integrative neurocognitive review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 74, 163-184.
Keith, J. R., Blackwood, M. E., Mathew, R. T., & Lecci, L. B. (2017). Self-reported mindful attention and awareness, go/no-go response-time variability, and attention-deficit hyperactivity disorder. Mindfulness, 8(3), 765.
Klingberg, T. (2010). Training and plasticity of working memory. Trends in Cognitive Sciences, 14(7), 317-324.
Klingberg, T., Fernell, E., Olesen, P. J., Johnson, M., Gustafsson, P., Dahlström, K., ... & Westerberg, H. (2005). Computerized training of working memory in children with ADHD-a randomized, controlled trial. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 44(2), 177-186.
Küpper, T., Haavik, J., Drexler, H., Ramos-Quiroga, J. A., Wermelskirchen, D., Prutz, C., & Schauble, B. (2012). The negative impact of attention-deficit/hyperactivity disorder on occupational health in adults and adolescents. International Archives of Occupational and Environmental Health, 85(8), 837-847.
Lee, Y., Lee, C. R., & Hwang, B. (2012). Effects of computer-aided cognitive rehabilitation training and balance exercise on cognitive and visual perception ability of the elderly. Journal of Physical Therapy Science, 24(9), 885-887.
Lustig, C., Shah, P., Seidler, R., & Reuter-Lorenz, P. A. (2009). Aging, training, and the brain: a review and future directions. Neuropsychology Review, 19(4), 504-522.
McClafferty, H. (2011). Complementary, holistic and integrative medicine. Pediatrics in Review, 32, 201-203.
Medina, J. A., Netto, T. L., Muszkat, M., Medina, A. C., Botter, D., Orbetelli, R., ... & Miranda, M. C. (2010). Exercise impact on sustained attention of ADHD children, methylphenidate effects. ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders, 2(1), 49-58.
Moreau, D., & Conway, A. R. (2013). Cognitive enhancement: a comparative review of computerized and athletic training programs. International Review of Sport and Exercise Psychology, 6(1), 155-183.
Najarzadegan, M., Nejati, V., & Amiri, N. (2015). Effect of cognitive rehabilitation of working memory in reducing behavioral symptoms (attention deficit and impulsivity) of children with attention deficit and hyperactivity disorder. Neuropsychology, 1(1), 52-45.
Peck, H. L., Kehle, T. J., Bray, M. A., & Theodore, L. A. (2005). Yoga as an intervention for children with attention problems. School Psychology Review, 34(3), 415-424.
Rabiner, D. L., Murray, D. W., Skinner, A. T., & Malone, P. S. (2010). A randomized trial of two promising computer-based interventions for students with attention difficulties. Journal of Abnormal Child Psychology, 38(1), 131-142.
Raggi, V. L., & Chronis, A. M. (2006). Interventions to address the academic impairment of children and adolescents with ADHD. Clinical Child and Family Psychology Review, 9(2), 85-111.
Reinhardt, M. C., & Reinhardt, C. A. (2013). Attention deficit-hyperactivity disorder, comorbidities, and risk situations. Jornal de Pediatria, 89(2), 124-130.
Rossignoli-Palomeque, T., Perez-Hernandez, E., & González-Marqués, J. (2018). Brain training in children and adolescents: is it scientifically valid?. Frontiers in Psychology, 9, 565.
Rueda, M. R., Checa, P., & Cómbita, L. M. (2012). Enhanced efficiency of the executive attention network after training in preschool children: immediate changes and effects after two months. Developmental Cognitive Neuroscience, 2(5), S192-S204.
Shalev, L., Tsal, Y., & Mevorach, C. (2007). Computerized progressive attentional training (CPAT) program: effective direct intervention for children with ADHD. Child Neuropsychology, 13(4), 382-388.
Taren, A. A., Gianaros, P. J., Greco, C. M., Lindsay, E. K., Fairgrieve, A., Brown, K. W., ... & Creswell, J. D. (2017). Mindfulness meditation training and executive control network resting state functional connectivity: a randomized controlled trial. Psychosomatic Medicine, 79(6), 674. 5(6), 121-129.
US National Library of Medicine. (2003). National Institutes of Health Collection Development Manual. Complementary and Alternative Medicine, 6(10), 65-72.
Van de Weijer-Bergsma, E., Formsma, A. R., de Bruin, E. I., & Bögels, S. M. (2012). The effectiveness of mindfulness training on behavioral problems and attentional functioning in adolescents with ADHD. Journal of Child and Family Studies, 21(5), 775-787.
Wieland, L. S., Manheimer, E., & Berman, B. M. (2011). Development and classification of an operational definition of complementary and alternative medicine for the Cochrane collaboration. Alternative Therapies in Health and Medicine, 17(2), 50-59.
Wilens, T. E. (2004). Impact of ADHD and its treatment on substance abuse in adults. Journal of Clinical Psychiatry, 65, 38-45.