اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان، خرد، تفکر منطقی و سازگاری اجتماعی در نوجوانان دختر پرخاشگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو دکترای روانشناسی،واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

10.22055/jacp.2021.35869.1173

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان، خرد، تفکر منطقی و سازگاری اجتماعی نوجوانان پرخاشگر در یک طرح نیمه‌آزمایشی صورت گرفته است. جامعه‌ی این پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر متوسطه‌ی دوره‌ی دوم ناحیه‌ی 4 آموزش و پرورش شهر تبریز در سال تحصیلی 99-1398 بود. از میان مدارس ناحیه‌ی چهار دو مدرسه به روش تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند و با استفاده از پرسش‌نامه‌ی پرخاشگری باس و پری به‌صورت داوطلبانه 30 دانش‌آموز پرخاشگری انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 15 نفره آزمایش و کنترل قرار داده شدند. شرکت‌کنندگان گروه آزمایش در دَه جلسه‌ی دو ساعته تحت درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از روش آماری تحلیل کوواریانس و نرم‌افزار آماری 24-SPSS تحلیل شدند.‌یافته‌ها نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان، خرد و سازگاری اجتماعی نوجوانان پرخاشگر تأثیر مثبت دارد. می‌توان نتیجه گرفت که این روش با بهبود مؤلفه‌های مذکوردر کاهش پرخاشگری نوجوانان مؤثراست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effectiveness of acceptance and commitment therapy on cognitive regulation of emotion, wisdom, rational thinking and social adjustment among the aggressive teenagers

نویسندگان [English]

  • Samira Salimynezhad 1
  • Akbar Rezaei 2
  • Masumeh Azmudeh 3
1 PHD students of psychology, Tabriz Branch, Islamic Azad university, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Payam-e-Noor University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Psychology, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The aim of this study was to evaluate the effectiveness of acceptance and commitment-based therapy on cognitive regulation of emotion, wisdom, rational thinking and social adjustment among the aggressive teenagers that accrue in quasi-experimental research. The population of research consisted of the female students of high school, second grade, studying at the district 4 of Tabriz Education Department, in the school year of 2019-2020. Two schools were selected through random cluster method with Arnold &Buss aggressive Questioner 30 aggressive teenagers were selected voluntary and put randomly 15 female aggressive teenagers in two groups, acceptance and commitment group and control group. The experimental group was subjected to acceptance and commitment therapy in 10 2 -hour sessions. ANCOVA test was used to analyze the data with soft word SPSS 24. The results showed that acceptance and commitment-based therapy had a positive effect on cognitive regulation of emotion, wisdom and social adjustment of aggressive teenagers of the studied variables so this treatment is useful for aggressive teenager with increased those variables.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cognitive emotion regulation
  • wisdom
  • rational thinking
  • social adjustment
  • aggression
استادیان خانی، زهرا و فدایی مقدم، ملیحه. (1396). اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سازگاری اجتماعی و هراس اجتماعی معلولان جسمی. مجله توانبخشی، ۱۸‌(۱)، ۶۳-۷۲.
اسلامی‌نسب، علی (1393). روان‌شناسی سازگاری. تهران: نشر بنیاد.
امیدی، مجید؛ قاسم‌زاده، سوگند و دهقان، حمیدرضا. (1397). اثربخشی آموزش پذیرش و تعهد بر باورهای فراشناختی و نقص پردازش‌های شناختی- هیجانی دانشجویان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی. مطالعات ناتوانی، 8(87)، 8-1.
ایزدی، راضیه و عابدی، محمدرضا (1392). درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد. تهران: انتشارات جنگل.
بشارت، محمدعلی و بزازیان، سعیده. (1392). بررسی ویژگی‌های روا‌‌ن‌سنجی پرسش‌نامه تنظیم  شناختی هیجان در نمونه‌ای از جامعه ایرانی. فصلنامه پیشرفت در پرستاری و مامایی، 24(84)، 70-61.
پورفرج عمران، مجید. (1390). اثربخشی درمان گروهی پذیرش و تعهد بر هراس اجتماعی دانشجویان. مجله دانش و تندرستی، 6(2)، 1-5.
رحمانیان، مهدیه؛ دهستانی، مهدی؛ و علوی، سید فاطمه. (1397). اثربخشی درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش بر باورهای غیرمنطقی و سوگیری توجه نسبت به محرک‌ها با بار هیجانی منفی، در دختران نوجوان. شناخت اجتماعی، 7(1)، 104-91.
زاهدی‌فر، شهین؛ نجاریان، بهمن؛ و شکرکن، حسین. (1379). ساخت و اعنباریابی مقیاسی برای سنجش پرخاشگری. مجله علوم تربیتی و روان‌شناسی، 7(1-2)، 102-73.
سامانی، سیامک. (1386). بررسی پایایی و روایی پرسش‌نامه پرخاشگری باس و پری. مجله روان‌شناسی و روانپزشکی، 13(4)، 365-359.
عبدالله‌پور، میثم؛ حافظی، فریبا؛ احتشام‌زاده، پروین؛ و نادری، فرح. (1397). اثربخشی درمان
روایت‌مدار و درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش بر اضطراب وجودی و باورهای غیرمنطقی سالمندان ساکن در خانه سالمندی. روان‌شناسی پیری، 4(4)، 335-323.
علاقبندراد، جواد؛ دشتی، بهنوش؛ مرادی، مازیار. (1382). مواجهه با خشونت در نوجوانان: عوامل شناختی-رفتاری و انعطاف‌پذیری. تاز‌ه‌های علوم شناختی، 5(2)، 36-26.‎
فیشر، رابرت (1385). آموزش تفکر به کودکان. ترجمه مسعود صفایی مقدم و افسانه نجاریان. اهواز: انتشارات رسش.
کاکاوند، علیرضا؛ باقری، محمدرضا؛ و شیر‌محمدی، فرهاد. (1394). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش استرس در سالمندان مرد مبتلا به بیماری قلبی-‌عروقی. روانشناسی پیری، 1(3)، 169-178.
محمدی، کوروش و وفایی مقدم، ملودی. (1399). اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر پرخوری هیجانی و استرس در زنان دارای اختلال خوردن. مجله مطالعات ناتوانی، 10(10)، 1-7.
محمدی، لیلا؛ صالح‌زاده، مریم؛ و نصیریان، منصوره. (1394). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان در مردان. مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد، 23(9)، 861-853.
میلون، تئودور. (1392). پدیدارشناسی و روان درمانی. ترجمه کرامت‌الله موللی. تهران: انتشارات رشد.
نوقابی، جهان، رشید و رضایی. (1394). سنجش خِرد در ایران (معرفی و اعتباریابی 3 ابزار)، فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 6(22)، 212-187.
یراقچی، آزاده؛ جمهری، فرهاد؛ صیرفی، محمدرضا؛ کراسکیان موجمباری، آدیس؛ محمدی فارسانی، غلامرضا. (1398). اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش وزن و تنظیم شناختی هیجان در افراد مبتلا به چاقی. آموزش بهداشت و ارتقای سلامت ایران، 7(2)، 201-192.
یوسفی، فریده و خیر، محمد. (1381). بررسی پایایی و روایی مقیاس سنجش مهارت‌های اجتماعی ماتسون و مقایسه عملکرد دختران و پسران دبیرستانی در این مقیاس. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 18(2)، 158-147.
 
Aghaei, A., & Heidari, P. (2016). Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on resiliency of female with psoriasis. Conference: ACBS World Conference 14, Seattle, Washington, United States.
Ardelt, M. (2003). Empirical assessment of a Threedimensional Wisdom Scale. Research on Aging, 25)3(, 275-324.
Buss, A. H., & Perry, M. (1992). The Aggression Questionnaire. Journal of Personality and Social Psychology, 63(3),452-459.
Crosby, J. M., & Twohig, M. P. (2016). Acceptance and commitment therapy for problematic internet pornography use: A randomized trial. Behavior Therapy, 47(3), 355-366.
Duarte, C. S., Bordin, I. A., Yazigi, L., & Mooney, J. (2005). Factors associated with stress in mothers of children with autism. Autism, 9(4), 416-427.
Eifert, G. H., Mckay, M., & Forsyth., J. P. (1952). ACT on life not on anger. Oakland, California, United States: New Harbinger Publications
Eisenberg, N., & Spinrad, T. L. (2014). Multidimensionality of prosocial behavior: Rethinking the conceptualization and development of prosocial behavior. In L. M. Padilla-Walker & G. Carlo (Eds.), Prosocial development: A multidimensional approach (pp. 17-39). Oxford: Oxford University Press.
Emerson, E., & Llewellyn, G. (2008). The mental health of Australian mothers and fathers of young children at risk of disability. Australian and New Zealand Journal of Public Health, 32(1), 9-53.
Garnefski, N. Kraaij, V., & Spinhoven, P. (2002). Negative life events, cognitive emotion regulation, and emotional problems. Personality and Individual Differences, 30(8),131-1327.
Godfrin, K. A., & Van Heeringen, C. (2010). The effects of mindfulness-based cognitive therapy on recurrence of depressive episodes, mental health and quality of life: A randomized controlled study. Behaviour Research and Therapy, 48(8), 738-746.
Haaland, A. T., Eskeland, S. O., Moen, E. M., Vogel, P. A., Haseth, S., Mellingen, K., ... & Hummelen, B. (2017). ACT-enhanced behavior therapy in group format for Trichotillomania: An effectiveness study. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 12, 109-116.
Hayes, S. C., Luoma, J. B., Bond, F. W., Masuda, A., & Lillis, J. (2006). Acceptance and commitment therapy: Model, processes and outcomes. Behavior Research and Therapy, 44(1), 1-25.
Hill, M. L., Masuda, A., Moore, M., & Twohig, M. P. (2015). Acceptance and commitment therapy for individuals with problematic emotional eating: A case-series study. Clinical Case Studies, 14(2), 141-154.
Hollis-Walker, L. H., & Colosimo, K. (2011). Mindfulness, self-compassion, and happiness in non-meditators: A theoretical and empirical examination. Personality and Individual Differences, 50, 222-227.
Hughes, L. S., Clark, J., Colclough, J. A., Dale, E., & McMillan, D. (2017). Acceptance and Commitment Therapy (ACT) for chronic pain. The Clinical Journal of Pain, 33(6), 552-568.
Hulbert‐Williams, N. J., Storey, L., & Wilson, K. G. (2015). Psychological interventions for patients with cancer: psychological flexibility and the potential utility of Acceptance and Commitment Therapy. European Journal of Cancer Care, 24(1), 15-27.
Jason, L. A., Reichler, A., King, C., Madsen, D., Camacho, J., & Marchese, W. (2001). The measurement of wisdom: A preliminary effort. Journal of Community Psychology, 29(5), 585-598.
Kember, D., Leung, D. Y., Jones, A., Loke, A. Y., McKay, J., Sinclair, K., ... & Yeung, E. (2000). Development of a questionnaire to measure the level of reflective thinking. Assessment & Evaluation in Higher Education, 25(4), 381-395.
Larmar, S., Wiatrowski, S., & Lewis-Driver, S. (2014). Acceptance & commitment therapy: an overview of techniques and applications. Journal of Service Science and Management, 7(3), 216-221.
Larmar, S., Wiatrowski, S., & Lewis-Driver, S. (2014). Acceptance & commitment therapy: An overview of techniques and applications. Journal of Service Science and Management, 7, 216-221.
Pinto, R. A., Kienhuis, M., Slevison, M., Chester, A., Sloss, A., & Yap, K. (2017). The effectiveness of an outpatient acceptance and commitment therapy group programme for a transdiagnostic population. Clinical Psychologist, 21(1), 33-43.
Roditi, D., & Robinson, M. E. (2011) The role of psychological interventions in the management of patients with chronic pain. Psychology Research and Behavior Management, 4, 41-49.
Matson, J. L., Esveldt-Dawson, K., & Kazdin, A. E. (1983). Validation of methods for assessing social skills in children. Journal of Clinical Child Psychology, 12(2), 174-180.
Saarni, C., Mumme, D. L., & Campos, J. (1998). Emotional development: Action, communication, and understanding. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology (5th ed. Vol. 3.) Social, emotional, and personality development (pp. 237-309). New York: Wiley.
Schultz, N. R., & Hoyer, W. J. (1976). Feedback effects on spatial egocentrism in old age. journal of Gerontology, 31(1), 72-75.
Vowles, K. E., Sowden, G., & Ashworth, J. (2014). A comprehensive examination of the model underlying acceptance and commitment therapy for chronic pain. Behavior Therapy, 45(3), 390-401.
Wynne, B., McHugh, L., Gao, W., Keegan, D., Byrne, K., Rowan, C., ... & Mulcahy, H. E. (2019). Acceptance and commitment therapy reduces psychological stress in patients with inflammatory bowel diseases. Gastroenterology, 156(4), 935-945.